UX تجربه کاربری چیست و 6 ابزار طراحی کاربری رایگان
تجربه کاربری یا UX بهعنوان یکی از کلیدیترین مفاهیم در طراحی دیجیتال، نقش مهمی در موفقیت هر وبسایت، اپلیکیشن یا محصول دیجیتال دارد. UX مخفف User Experience به معنای تجربه کاربری؛ مجموعهای از احساسات، برداشتها، رفتارها و واکنشهای کاربر هنگام تعامل با یک سرویس یا محصول است و هدف آن ایجاد مسیری ساده، لذتبخش و کاربردی برای مخاطب میباشد.
هر چقدر یک طراحی تجربه کاربری ux، چشمنواز و حرفهای باشد، اما اگر نتواند نیازها، انتظارات و دغدغههای کاربران را برطرف کند، در نهایت نتیجه مؤثری به همراه نخواهد داشت.
در پاسخ به سوال، تجربه کاربری یا ux چیست؟ باید گفت، طراحی تجربه کاربری در واقع پاسخی است به سؤالات، نیازها و مشکلات واقعی کاربران؛ بنابراین یک محصول زمانی موفق است که باعث افزایش رضایت کاربران، بهبود تعامل با سایت، کاهش نرخ خروج، افزایش تبدیل و اعتماد مشتریان میشود.
یک UX حرفهای مستقیماً بر رشد کسبوکار، فروش و رقابتیبودن برند تأثیر کذار باشد. در این مسیر، توجه به اصول تجربه کاربری ux، شناخت دقیق مخاطبان، طراحی مسیرهای کاربری روان و ایجاد تجربهای ارزشمند، نقش تعیینکنندهای دارند.
استاندارد بینالمللی ارگونومیهای تعامل انسان و سامانه (بخش ۲۱۰ از استاندارد ISO-9241)، تجربهٔ کاربری را «برداشتهای یک فرد و واکنشهایی که از استفاده یا انتظار استفادهٔ وی از یک محصول، سامانه یا سرویس ناشی میشود» تعریف میکند.
اجزای تجربه کاربری
تجربه کاربری دارای اجزا و بخشهای مختلفی است که در مراحل طراحی تجربه کاربری سایت باید به همه آنها توجه کرد؛ زیرا هر کدام اهمیت و کاربرد مختص به خود را دارد. در ادامه به شناسایی اجزای تجربه کاری میپردازیم:
|
جزء تجربه کاربری |
تعریف و توضیح |
هدف / اهمیت |
|---|---|---|
|
طراحی تعاملی (Interaction Design) |
طراحی نحوه تعامل کاربران با محصول و ایجاد تجربهای روان، سریع و لذتبخش. شامل نمایشهای بصری، کلمات، زمان و رفتار، اشیای فیزیکی، فضا و صدا. |
ساختن پلی بین کاربر و محصول و افزایش کیفیت تعاملات کاربری. |
|
معماری اطلاعات (Information Architecture) |
سازماندهی و ساختاردهی محتوا بهگونهای که کاربران بتوانند بهراحتی اطلاعات موردنیاز را پیدا کنند. |
افزایش دسترسیپذیری اطلاعات و کمک به کاربران برای درک سریع ساختار محصول. |
|
کاربردپذیری (Usability) |
میزان کارآمد بودن، سادگی و قابلیت استفاده محصول برای رفع نیازهای کاربران. |
جلوگیری از سردرگمی کاربر، افزایش رضایت و بهبود کیفیت محصول. |
|
طراحی بصری (Visual Design) |
استفاده از عناصر بصری مانند تصاویر، رنگها، فضا، قالب و شکل برای زیبایی و بهبود تجربه کاربری. |
ایجاد جذابیت، درک بهتر محتوا و ارتقای حس تعامل کاربر با محصول. |
|
طراحی رابط کاربری (UI Design) |
طراحی نمادهای دیداری مانند دکمهها، فرمها، آیکونها، رنگها و تصاویر برای ایجاد ارتباط مؤثر بین کاربر و سیستم. |
کمک به فهم بهتر سیستم، افزایش راحتی استفاده و ایجاد تجربه خوشایند. |
|
دسترسپذیری (Accessibility) |
فراهمسازی شرایط استفاده از محصول برای تمام کاربران، حتی افراد با محدودیتهای جسمی و شناختی. |
افزایش دامنه کاربران، ارائه تجربه برابر و پیشگیری از حذف بخشی از مخاطبان. |
|
طراحی احساسات (Emotional Design) |
طراحی محصول بهگونهای که احساسات مثبت در کاربر ایجاد کند و ارتباط عاطفی با محصول شکل بگیرد. |
افزایش اعتماد، ایجاد لذت و ساخت تجربه ماندگار برای کاربران. |
تفاوت رابط کاربری و تجربه کاربری (ui/ux)
دو مفهوم رابط کاربری و تجربه کاربری (ui/ux) در زمینه طراحی محصولات دیجیتالی مرتبط اما متفاوت با هم هستند. همانطور که تا به اینجا ذکر شد UX مخفف User Experience یه معنای تجربه کاربری است و مجموعهای از ادراک، احساسات و رفتارهای کاربران را در زمان استفاده از یک محصول شامل میشود. UX نشان دهنده کاربردی بودن و جذابیت محصول از دیدگاه کاربر است و بر عملکرد محصول تمرکز دارد.
UX شامل اجزایی از قبیل تحقیقات بازار و شناخت نیازهای کاربران است و سعی دارد احساسات کاربران را درمقابل استفاده از یک محصول یا سایت خوشایند نماید.
حال UI مخفف User Interface به معنای رابط کاربری است که به مجموعهای از المانهای بصری و ظاهری محصول اشاره دارد. UI حول تعامل کاربران با محصولات میچرخد و اجزای هنری بیشتری را شامل میگردد که مرتبط با احساس و ظاهر تجربه کاربر است. UI به صورت خاص با سایتها و محصولهای دیجیتال و توانایی مردم در رابطه با استفاده از آن مرتبط است و معطوف به جنبههای ظاهری محصول و زیبایی آن میشود.
برای درک بهتر تفاوت رابط کاربری و تجربه کاربری (ui/ux) میتوان گفت UX شامل مواردی از قبیل چیدمان صفحات، نحوه ساختاردهی منو، روند خرید محصول و قابلیت جستجو میشود. UI نیز شامل تایپوگرافی، رنگبندی، انتخاب فونت، طراحی آیکونها و دکمهها و استفاده از ویدیوها و تصاویر است.
ویژگی های طراحی تجربه کاربری ux
طراحی تجربه کاربری ux برای هر محصول یا سایت باید منحصر به فرد باشد. مفهوم UX در اموزش تجربه کاربری چیزی فراتر از یک عامل میباشد. برای ایجاد یک تجربه کاربری خوب باید ویژگی های نیز در نظر گرفته شود.
در این مطب ما شما را با مهمترین ویژگیهای تجربه کاربری که باید در طراحی سایت برای رضایت کاربر در نظر گرفته شود را آشنا میکنیم:
|
ویژگی |
توضیحات |
|---|---|
|
مفید باشد(useful) |
اگر محصول برای کاربر مفید نباشد و او را به هدفش نرساند آن محصول ارزش ورود به عرصه بازار را ندارد. کاربران تمایل به هدر دادن زمان خود صرف محتواهای بیهوده را ندارند. اگر آنها کاربران را به سرعت به اهدافشان نرسانند، کاربران از آنها هیچ استفادهای نمیکنند. پس محتوای محصول نباید کپی باشد و باید بتواند نیاز کاربران را به سرعت برآورده کند. |
|
قابل استفاده باشد (usable) |
وبسایت یا سیستمی که خدمات یا محصولی را ارائه میدهند باید آسان و قابل استفاده باشند تا کاربران بتوانند به راحتی توسط آن به هدف خود برسند. یک وبسایت باید، موثر و کارآمد باشد و نحوه کار کردن با آن به سادگی انجام شود. همچنین سیستم باید امکان رفع خطا و عیبیابی را فراهم کند. |
|
در دسترس باشد |
در دسترس بودن بدین معناست که محصول یا محتوا به راحتی پیدا و دریافت شود و دسترسی به آن آسان باشد. شما هنگام طراحی باید توانایی همه افراد را درنظر بگیرید، تا مبتدیترین افراد نیز بتوانند از آن استفاده کنند. |
|
قابل اعتماد باشد |
امروزه همه افراد دنبال محصولات و برندهای قابل اعتماد هستند. یکی از عوامل اساسی در تجربه کاربری که باعث میشود کاربران در سایت بمانند جلب اعتماد آنها است. کاربران باید احساس کنند که در محیطی امن هستند و با آن محیط غریبه نیستند. همچنین داشتن محیط امن و محتوای با کیفیت از راههای جلب اعتماد کاربران میباشد. |
|
قابل جستجو باشد |
در این قسمت کاربران باید بتوانند به راحتی محصول یا خدمات شما را پیدا کنند. اگر در زمینهای دنبال چیزی بگردنند و آن را پیدا نکنند بدون شک از آن صرف نظر میکنند. کاربران باید بتوانند به راحتی از سیستم یا وبسایت شما استفاده کنند و محصول یا محتوای خود را جستجو کنند. محصول یا خدمات شما باید همیشه در دسترس و قابل جستجو باشد و نیاز کاربران را فراهم کند. |
|
مطلوب باشد |
محصول شما باید از نظر زیبایی هم جذاب باشد و به راحتی قابل تفسیر باشد. طراحی باید تا حد امکان هدفمند باشد. کاربران علاوه قیمت و کارایی، به کیفیت آن نیز توجه میکنند و توجه به این عوامل میتواند باعث ایجاد تغییرات شگفتانگیز در فرایند طراحی UX شود. |
فرآیند طراحی UX تجربه کاربری
طراحی تجربه کاربری ux یک فرایند مهم است باید مراحل آن به درستی و به ترتیب انجام شود تا بتوانید به نتیجه مطلوب و دلخواه خود برسید. در این قسمت میخواهیم مراحل طراحی تجربه کاربری را ارائه بدهیم:
|
فرایند |
توضیحات |
|---|---|
|
استراتژی (Strategy) |
برای اینکه فعالیتهای یک سازمان یکپارچه سازی شود، باید از استراتژی استفاده کنید. استراتژی به معنی تعیین هدف و طرح برنامهای برای رسیدن به آن میباشد. شما باید در استراتژی خود تمامی موارد را بررسی کنید و هدف ماهیت وجود سازمان را تعریف کنید. استراتژی به سازمانها کمک می کند تا بتوانند منابع محدود خود را در راستای هدف خود بکار بگیرند. فراموش نکنید که هیچکاری بدون استراتژی به نتیجه نمیرسد. |
|
تحقیقات (Research) |
برای اینکه یک تجربه کاربری مطلوب برای سایت خود ثبت کنید، باید به خوبی روی نقاط ضعف و قوت محصول یا خدمات خود تحقیق کنید. علاوهبر اینها شما باید نیاز و سلایق کاربران خود را بشناسید و تحقیقات بازاری قوی داشته باشید. |
|
طراحی اولیه (ایدهپردازی، user flow) |
در این مرحله از ایجاد تجربه کاربری شما باید مسیری که کاربران طی میکنند و اقدامات احتمالی را روی کاغذ بکشید، تا متوجه شوید از ابتدا تا انتهای مسیر قرار است چه اتفاقی رخ بدهد و چه تجربه کاربری در انتظار کاربران است. |
|
نمونهسازی (Wireframe / Prototype) |
در این قسمت باید براساس طرح اولیه یک نمونه به صورت آزمایشی انجام بدهید تا بتوانید در مرحله ارزیابی و تست، مشکلات آنها را برطرف کنید و به نسخه پایانی آن نزدیک شوید. |
|
ارزیابی و تست (A/B، تست کاربر، یوزابیلیتی) |
در این مرحله از UX باید نمونه اولیه را ارزیابی کنید تا بتوانید مشکلات موجود در آن را شناسایی کنید و نمونه نهایی آن را وارد بازار کنید، تا مشکل کمتری را به همراه داشته باشد. |
|
انتشار محصول نهایی |
در صورتی که ارزیابی را انجام دادید و مشکلات آن را برطرف کردید؛ شما میتوانید محصول نهایی خود را به اشتراک بگذارید تا براساس بازخوردها، به آن بهبود ببخشید. |
بهترین ابزار های طراحی ux تجربه کاربری
در این بخش قصد داریم ابزارهای محبوب و دسترسپذیر کاربران Ux بررسی میکنیم. این ابزارها فقط منحصر به متخصصان تجربه کاربری نیست، بلکه توسعه دهندگان طراحی تعاملات نیز میتوانند با آنها کار کنند. این ابزارها شامل موارد زیر میباشند:
ابزار طراحی کاربری Figma
ابزار طراحی کاربری Figma مبتنی بر وب و ویرایش گرافیکی طراحی رابط کاربری و نمونه سازی برای پروژههای دیجیتال است. کاربران با استفاده از این نرم افزار میتوانند در هر پروژه همکاری کنند. کار اصلی این ابزار توانایی کار با تیمها در پروژهها میباشد.
طراحی تجربه کاربری با Adobe XD
ابزار Adobe XD یک نرم افزار طراحی Ux و UI است. این نرم افزار از طراحی wireframe و طراحی برداری پشتیبانی میکند. شما با استفاده از آن میتوانید پروتو تایپ تعاملی بسازید. همچین این ابراز یک پلتفرم طراحی Ux مبتنی بر طراحی وکتور نیز میباشد.
طراحی UX با Maze
طراحی UX با Maze برای پیاده سازی الگوریتم و پیدا کردن کوتاهترین مسیر است که سورس کد است و کاملا تست شده میباشد. همچنین این ابزار یک پلتفرم سنجش نیاز کاربر برای تولید نمونه اولیه تجربه کاربری و جمع آوری اطلاعات براساس بازخورد کاربران واقعی صورت میگیرد.
Sketch
نرم افزار Sketch برای طراحی رابط کاربری است. در واقع در این ابزار شما میتوانید از تصاویر با ابعاد مختلف استفاده کنید بدون اینکه از کیفیت تصویر شما کم شود. این نرم افزار شباهت زیادی به فتوشاپ دارد اما با این تفاوت که استفاده از آن آسان تر میباشد.
همچنین یک برنامه طراحی دیجیتال مشترک بین سیستم عامل مک و ویندوز است.
inVision
نرم افزار inVision یک ابزار تحت وب است که امکان نمونهسازی را برای طراحان ایجاد میکند تا آنها بتوانند مدل هایی را به شکل تعاملی جهت پروژه ایجاد کنند. همچین این ابزار یک پلتفرم برای طراحی محصولات دیجیتال است.
Webflow
ابراز Webflow به طور خاص ایجاد شده و مبتنی بر سرویس cloud-based است. حتی افراد بدون دانش برنامهنویسی میتوانند با آن طراحی وبسایت را شروع کنند. همچین مفهموم فارسی آن به معنی بدون کد هوشمند است.
کاربرد تجربه کاربری UX
در آموزش تجربه کاربری معمولاً تأکید میشود که طراحی تجربه کاربری ux تنها محدود به یک محصول دیجیتال نیست و میتواند در حوزههای مختلفی کاربرد داشته باشد. تجربه کاربری ux به شما کمک میکند تا کاربران بدون سردرگمی و با رضایت کامل به اهداف خود برسند، چه در وبسایت، اپلیکیشن یا نرمافزارهای دسکتاپ.
در ادامه، مهمترین حوزههای استفاده از UX آورده شده است:
- وبسایت: طراحی تجربه کاربری در وبسایتها باعث میشود کاربران به راحتی محتوا و خدمات مورد نیاز خود را پیدا کنند و نرخ کلیک سایت افزایش یابد.
- اپلیکیشن موبایل: UX مناسب در اپلیکیشنهای موبایل باعث میشود کاربران به سرعت با رابط کاربری و عملکرد اپلیکیشن آشنا شوند و تجربهای روان و لذتبخش داشته باشند.
- نرمافزار دسکتاپ: طراحی تجربه کاربری در نرمافزارهای دسکتاپ، فرآیندهای پیچیده را ساده کرده و استفاده طولانیمدت از محصول را برای کاربران آسانتر میکند.
- طراحی خدمات (Service Design): UX فراتر از محصول است و در طراحی خدمات نیز نقش دارد تا تعاملات کاربران با سیستمها و سرویسها بهینه و کارآمد باشد.
- واقعیت مجازی / افزوده (VR/AR): در محیطهای نوین مانند VR و AR، UX به کاربران کمک میکند تجربهای طبیعی و جذاب از تعامل با دنیای دیجیتال داشته باشند.
توصیه میشود که برای بهبود UX از بهترین ابزارهای طراحی UX استفاده کنید و بین رابط کاربری و تجربه کاربری تمایز قائل شوید تا طراحی شما واقعاً کاربرمحور باشد.
مهارت های لازم برای طراح تجربه کاربری(UX Designer)
طراحان UX تنها به طراحی وب یا کدنویسی محدود نمیشوند. آنها وظیفه دارند با درک نیازها، رفتارها و احساسات کاربران، بهترین تجربه ممکن را ایجاد کنند. در آموزش تجربه کاربری تأکید میشود که یک طراح UX حرفهای باید توانایی تحلیل بالا، خلاقیت و تفکر سیستماتیک داشته باشد تا ضمن بهبود رابط کاربری و تجربه کاربری، مشکلات کاربران را شناسایی و حل کند.
برای موفقیت در طراحی تجربه کاربری، برخی مهارتها ضروری هستند:
- تحقیقات (User Research): جمعآوری اطلاعات درباره نیازها، رفتارها و چالشهای کاربران از طریق مصاحبه، نظرسنجی و تحلیل بازار، که پایه طراحی UX است.
- طراحی تعامل (Interaction Design): ایجاد تجربهای روان و جذاب برای کاربر از طریق تعیین رفتار عناصر، جریان کار و پاسخ سیستم به فعالیتهای کاربران.
- تحلیل داده / تفکر تحلیلی: توانایی بررسی دادهها و شناسایی الگوهای رفتاری کاربران برای تصمیمگیریهای طراحی دقیق و مؤثر.
- همکاری بینرشتهای: تعامل با توسعهدهندگان، طراحان بصری و مدیران محصول برای همسویی اهداف و اجرای درست طراحی UX.
- مهارت ارتباطی و همدلی: درک احساسات و نیازهای کاربران و انتقال مؤثر ایدهها به تیم و ذینفعان.
توصیه میشود که طراحان از بهترین ابزارهای طراحی UX برای نمونهسازی، وایرفریم و تست محصول استفاده کنند تا طراحی تجربه کاربری UX به شکل حرفهای و کاربردی اجرا شود. این مهارتها به طراح کمک میکنند تا ضمن ایجاد جذابیت بصری، کارایی و رضایت کاربران را نیز تضمین کند.
سوالات پرتکرار کاربران در رابطه با UX تجربه کاربری
UX برای پروژههای از جمله: طراحی وبسایت، اپلیکیشن و نرم افزار، طراحی صدا و طراحی خدمات، همچنین برای طراحی واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR) مورد استفاده قرار میگیرد.
طراح UX به سه مهارت اصلی از جمله : تعامل، سازماندهی و کنجکاوی نیاز دارند. این افراد باید قدرت تجزیه و تحلیل بالایی داشته باشند.
UX برای کسبوکارهایی که با کاربران نهایی تعامل دیجیتال دارند، مانند وبسایتها، اپلیکیشنها، نرمافزارها و خدمات آنلاین اهمیت بالاتری دارد، زیرا تجربه مثبت کاربر مستقیماً بر رضایت، وفاداری و نرخ تبدیل تأثیر میگذارد.
برای تقویت مهارت طراح UX باید آموزش تجربه کاربری ببینید، در پروژههای واقعی کار کنید، تحقیقات کاربر انجام دهید، تحلیل داده و تفکر تحلیلی را تمرین کنید، با تیمهای چندرشتهای همکاری داشته و از بهترین ابزارهای طراحی UX استفاده کنید.
UI (رابط کاربری) به طراحی ظاهر و عناصر بصری محصول اشاره دارد، در حالی که UX (تجربه کاربری) به کل تجربه و احساس کاربر هنگام تعامل با محصول، کارایی، کاربردپذیری و رضایت او توجه میکند.
اصول UX شامل کاربردپذیری، دسترسپذیری، طراحی تعاملی، معماری اطلاعات، طراحی بصری و ایجاد تجربه احساسی مثبت برای کاربر است که هدف آن ساده، جذاب و لذتبخش کردن تعامل کاربران با محصول یا خدمات میباشد.
